Op het ritme van de rups... en van de verarmden.

Ik ben te gast bij Eliane Manzano (dochter van het dokterskoppel Manzano in deelstaat Tocantins, waar ik vorig jaar te gast mocht zijn) en Paulo Iumatti (professor aan de USP, de universiteit van São Paulo, waar hij vorig jaar een activiteit met 'onze rups' organiseerde). Eliane is psychologe in een centrum geestelijke gezondheidszorg (CAPS: Centro de Attenção Psichosocial, een nationaal project voor begeleiding van psychiatrische patiënten) dat samenwerkt met de 'Ponto' waar we deze namiddag een activiteit hebben.

Solidaire economie. Sociale economie.

Het was alleszins een mooi begin van de tournee: dialogeren in de context van solidaire economie (1) in de 'Ponto de Economia Solidária e Cultura do Butantã' (2). 'Economia solidária' is te vergelijken met 'sociale economie' in België, met dit verschil: de overheid subsidiëert niets van de lonen. De aanwezigen zijn vooral armen of armgemaakten van São Paulo. Hun miniloontje wordt gegenereerd in de diverse projecten van deze 'Ponto', een punt, een centrum van ontmoeting, cultuur, creativiteit. Verkoop van boeken, artisanaat, maaltijden. Ontmoeting!



Aandoenlijk: eerst eten we, alles gemaakt door de 'doelgroepmensen'. Vegetarisch en volledig biologisch. Boven het restaurant, dat meteen ook aula is voor zo'n dialogen, is er een atelier om artisanaat te maken. Op de gelijkvloers vind je een boekhandel met veel boeken over geestelijke gezondheid (Livraria Louca Sabedoria/Boekhandel Gekke Wijsheid), een winkel van het artisanaat. Een jonge boer leverde juist biologische groenten, die mensen in een soort 'Voedselteamsysteem' wekelijks komen afhalen. Een eigen tuin zorgt voor de nodige kruiden. Voor het eerst werd er vandaag ook biobrood geleverd. Een oven is klaar om voortaan zelf brood te bakken.

Preta Pretinha

Na een inleiding draaien de we onze film 'Het ritme van de rups'. Tijdens de film komt een oude bekende binnen, Márcia Lima. Ze is ook betrokken in diverse initiatieven van solidaire economie. De coordinadora van een ander initiatief 'Preta pretinha' (zwart zwartje) vergezelt haar (3). Het is een ander centrum vol creativiteit, waarin vooral de 'zwarte' mensen ('negros' in Brazilië) centraal staan.
Prompt nodigen beide centra mij/ons/Wervel terug uit voor volgend jaar, om nog een breder publiek te bereiken. Laat ons hopen, ja. Het zou niet slecht zijn om dit langzame werk van internationale dialoog en solidariteit verder te zetten.

De coördinator die deze namiddag organiseerde, komt me aan het eind influisteren: "Wij erkennen ons zeer in het ritme van de rups. Wij werken hier ook op het langzame ritme van armgemaakte mensen. Langzaam, maar zeker gaan we vooruit. Welkom volgend jaar! Ondertussen verkopen we jullie boeken."
Een signeersessie volgt. Deze 'ponto' is voorwaar één van de duizenden 'oásis' in Brazilië. In Europa. Wereldwijd. Een oase in de stadswoestijn van 18 miljoen mensen. Een 21ste eeuwse woestijn met de gezegende naam 'Sint Paulus'.

Luc Vankrunkelsven,
São Paulo, 30 augustus 2017.

(1) Zie: artikel 'Economia solidária' in 'Legal! Optimisme -realiteit- hoop', Wervel, 2002.
(2) https://www.facebook.com/pontoecosolbutanta/ , http://www.pretapretinha.com.br/ en https://www.facebook.com/Preta-Pretinha-Bonecas-354955907968155/


Luc is tot 2 oktober 2017 op tournee langs bewegingen, universiteiten, landbouwscholen, etc.
Zijn teksten kunnen verder gevolgd worden op zijn website: https://lucvankrunkelsven.wordpress.com/





Euthanasie en ondraaglijk psychisch lijden

Goedele Miseur is actief lid van onze gemeenschap en lid van de parochieploeg, en pastor in het psychiatrisch ziekenhuis van Duffel, en schreef deze maand een zeer interessante Uitgelicht rond het euthanasiedebat ingezoomd op psychisch lijden. Over de zinvolheid, maar ook de dubbelzinnigheid van deze wet.

Lees de volledige bijdrage op deze site.

Inleiding: Ervaringen uit 'den hof'. En toch ook niet.
Twee keer heb ik met Eric[1] gesproken. Hij verbleef op een afdeling voor resocialisatie, maar zou daar een week vóór zijn overlijden vertrekken. Zo was overeengekomen met het afdelingsteam en zijn familie. Voor het proces dat zou leiden naar zijn zelfgekozen dood had hij aangeklopt bij LEIF, het LevensEinde InformatieCentrum in Wemmel. Vol trots toonde hij me tijdens ons eerste gesprek zijn ring, die veel weg had van een trouwring. Aan de binnenzijde was de datum gegraveerd van de dag waarop hij zijn euthanasie zou krijgen. Zijn verbintenis met de dood bleek een heuglijk vooruitzicht. Eric, nog geen 30 jaar oud, was in ons psychiatrisch ziekenhuis opgenomen voor de behandeling van een persoonlijkheidsstoornis. Sinds zijn adolescentie had zijn leven zich vooral binnen de muren van de psychiatrie afgespeeld. Zonder gewenst resultaat. Automutilatie. Herhaalde suïcidepogingen. Met een grote levensmoeheid tot gevolg. Eric was zichtbaar opgelucht dat er een einde aan die lange strijd zou komen. Een erg bittere pil voor zijn naaste familie. Moeder probeerde zich te verzoenen met de keuze van haar zoon en hoopte troost te putten uit de serene manier waarop dit leven z’n einde zou kennen. Vader was radeloos en boos. Hij had een advocaat onder de arm genomen om het verloop van de euthanasieprocedure juridisch helemaal uit te spitten. Zijn manier om onmacht en frustratie te kanaliseren. Broer concentreerde zich volop op zijn drukke job. Eric sprak met mij over zijn nakende afscheid. Over zijn keuze om het euthanaticum zelf in te nemen. Over de ASS-buddywerking die toch nog opgestart was, na advies van LEIF. Over de drempel bij velen om te spreken over zijn beslissing. Over zijn verlangen om de laatste dagen niet te vullen met speciale bucketlist-wensen. Over een mogelijk leven aan de overzijde van de dood. Over zijn twijfels bij een oordelende God.
Korte tijd later lag zijn doodsbrief op het postvak. Het was zomer en warm en het leven geurde naar vakantie.

We hielden een herdenkingsmoment voor Wouter. Hij kwam als deelnemer naar het dagactiviteitencentrum van ons psychiatrisch ziekenhuis. Wouter kende een geschiedenis als patiënt, maar kwam nu enkel nog voor ambulante zorg. Hij was niet langer opgenomen. In het activiteitencentrum vond hij structuur, daginvulling en sociale contacten. Maar het psychisch lijden bleef. Voor Wouter op een onhoudbare manier. Hij startte de procedure voor euthanasie op grond van ondraaglijk psychisch lijden en vond buiten het ziekenhuis om een arts die de euthanasie uitvoerde. We hebben hem samen met de andere deelnemers herdacht. Zoals we dat ook deden voor Vera, Marcel, Filip,… Op welke manier iemand uit het leven verdwijnt – na een onverwachte natuurlijke dood, een slepende ziekte, suïcide,… – maakt voor de deelnemers van het activiteitencentrum weinig verschil. Ze hebben nood aan een gezamenlijk ritueel om afscheid te nemen. Om de leegte, het verlies en het verdriet een plaats te geven. Het was voor Wouter niet anders. Of toch? Hilde, die ook naar het dagactiviteitencentrum komt, sprak er me over aan. De dood van Wouter was voor haar bijzonder confronterend. Hilde heeft al meerdere pogingen ondernomen om zelf uit het leven te stappen. Zonder het voor haar verhoopte resultaat. De schijnbaar eenvoudige en vooral ook ‘propere’ manier waarop het leven voor Wouter was gestopt, maakte het voor haar dubbel zo moeilijk om toch maar weer voor het leven te kiezen. Zijn euthanasie zette haar veerkracht op de helling.

‘Babbelsteen’ was die week de methodiek voor de zingevingsgroep op een afdeling voor mensen met een psychotische en/of bipolaire stoornis. De dobbelsteen bepaalt het verloop van het gesprek. Iedere zijde van de kubus verwijst naar een bepaald thema: tegenslag – geluk – dromen – relaties – ontspanning – veerkracht. Wat is je grootste wens? Die vraag lag op tafel. De antwoorden lieten niet lang op zich wachten: kinderen, nieuw werk, een leven zonder hoogtes en laagtes, een partner,… Toen ik mijn blik op Lucienne liet rusten, zag ik haar ogen schitteren. Er kwam een zachte glimlach om haar lippen. ‘Dat ga ik hier niet vertellen’, sprak ze resoluut. Niemand is bij een zingevingsgroep verplicht om uit te wisselen. Lucienne mocht haar droom gerust voor zichzelf houden. Er werd wat gemonkeld, een paar andere deelnemers plaagden haar vriendschappelijk en het gesprek zette zich verder. Aan het einde van de sessie bleef Lucienne wat talmen. Of ik nog even wat tijd kon maken voor haar? We lieten de anderen vertrekken. ‘Ik wilde de rest niet belasten met mijn grootste wens’, zei ze. Lucienne hoopte uit de grond van haar hart dat ze in aanmerking kon komen voor euthanasie. Ik had weet van haar vele verlieservaringen, in combinatie met haar jarenlange strijd tegen bipolariteit. Ze weende bitter. Het was genoeg geweest. Dit leven mocht stoppen. Maar ze had het gevoel dat ze op de afdeling weinig gehoor vond. Het team leek haar vraag veeleer af te wimpelen of weg te wuiven. We spraken af dat ze bij mij verder mocht komen dromen. En dat ze haar verzoek ook bij de psycholoog, met wie ze een goed contact heeft, opnieuw ging aankaarten.
Intussen zijn we een klein jaar verder. Lucienne heeft zich opgegeven om samen met Geert, een andere patiënt van de afdeling, in een nieuw project van Beschut Wonen te starten.

[1] Namen zijn uiteraard fictief, om anonimiteit te verzekeren.

Lees verder
Lees de volledige bijdrage op deze site.




Levende Kerk: Pionieren in Nieuwe Tijd
Verdiepende cirkelbijeenkomsten die inspireren en empoweren

Levende Kerk
Griet en Johan voelen allebei al véél langer een sterke connectie met de figuur van Jezus en de oproep om mensen te bezielen en te inspireren. Recent kruisten hun wegen (hun kruis) en besloten zij vorm te geven aan 'Levende Kerk'. Levende Kerk komt samen rond waar het in het leven op aan komt. Een bedding co-creëren voor het aanboren van een diep Innerlijke Weten. En fundamentele inzichten aanreiken om meer te leven vanuit jouw Integriteit.

Praktisch
Inspiratieavond gevolgd door een reeks van 4 cirkelbijeenkomsten,
Iriszaal Koningsteen, Oxdonkstraat 168, 1880 Kapelle-op-den-Bos (bij Mechelen)

Meer info
Bekijk hier de volledige uitnodiging met alle informatie.




Kwetsbaar en krachtig, Liber amicorum voor Frans Van Steenbergen

Dit boek is in te kijken op de parochie en te bestellen voor de geïnteresseerden.








Johnny De Mot op tvbrussel: 'Een kerk moet per definitie géén machtsinstituut zijn'

Op Kerstdag werd een interview uitgezonden op tvbrussel waarin Johnny De Mot terugkijkt op 2015 en wat hij verwacht van het nieuwe jaar.

Kijk hier naar het interview.